Akhunlar (Eftalitler / Ak Hunlar) [420 – 562]
📌 Köken ve Kuruluş
Akhunlar, 5. yüzyılın ilk yarısında Orta Asya’nın batısı ile Afganistan – Horasan bölgesinde ortaya çıkan bir Türk boyu konfederasyonudur.
Çin ve İran kaynaklarında “Eftalitler” veya “Hephtalitler” adıyla geçer.
“Ak Hun” ifadesi, Batı Hunları ve Avrupa Hunları’ndan ayırmak için kullanılmıştır.
Kökenleri konusunda tartışmalar vardır:
Bir görüşe göre Hunların bir koludur.
Diğer görüşe göre Türk-Moğol karışımı, ancak hakim unsurun Türk olduğu yönündedir.
📌 Siyasi Tarih
420 civarında Ceyhun (Amuderya) Nehri’nin doğusunda bir devlet olarak ortaya çıktılar.
Horasan, Afganistan ve Kuzey Hindistan’a kadar yayıldılar.yüzyılda en güçlü dönemlerini yaşadılar ve Sasani İmparatorluğu ile sürekli savaşlar yaptılar.
Bir dönem Sasani kralı I. Firuz’u esir aldılar (5. yüzyıl sonu).
İran kaynaklarında Sasani hükümdarlarının Akhunlara karşı sık sık yenilgiler yaşadığı yazılıdır.
yüzyılda Orta Asya’daki Göktürkler güçlenmeye başlayınca Akhunların sonu yaklaştı.
📌 Yıkılış
552’de Göktürk Kağanlığı kuruldu.
560’larda Göktürkler ile Sasaniler ittifak yaptı.
562’de Göktürk-Sasani ittifakı tarafından yıkıldılar.
Toprakları Sasaniler ve Göktürkler arasında paylaşıldı.
📌 Kültürel ve Tarihî Önemi
Akhunlar, Orta Asya’dan Hindistan’a uzanan bir köprü rolü oynadılar.
Hindistan’a yaptıkları akınlarla Kuzey Hindistan’da Türk-İslam öncesi Türk hâkimiyetinin ilk izlerini bıraktılar.
Beyaz Hunlar olarak da bilinirler (Çin kaynaklarında bu ad geçer).
Budizm, Maniheizm ve eski Türk inançları onların topraklarında birlikte var oldu.
Eftalit paraları üzerinde Türk unvanları ve Sanskrit yazılar birlikte kullanıldı.
0 Yorumlar